HAI CÂU TỤC NGỮ NÓI VỀ " NGHỀ THẦY " Tạp Bút Mang Viên Long

 

HAI CÂU TỤC NGỮ VỀ "NGHỀ THẦY"

                                                                        
 

Chú ý giá trị tư tưởng tình cảm kinh nghiệm... được phản ánh bày tỏ trong ca dao - tục ngữ chúng ta phải xác nhận một điều căn bản: Tất cả những giải bày - ghi lại bằng lời ca ấy luôn có một giá trị chân xác rất đáng được quan tâm suy nghĩ; tuy rằng qua mỗi thời đại có một số giá trị cần bổ khuyết hay xác lập lại cho hoàn hảo theo đà tiến bộ chung của xã hội loài người... Tuy thế chung nhất chính kho tàng văn học truyền khẩu này đã làm phong phú cho nền Văn học Việt Nam đem lại  nhiều lợi ích thiết thực quý báu cho con người Việt Nam trong đời sống thường nhật...

      Nói về nghề Thầy - Thầy Thuốc và Thầy Giáo - tục  ngữ Việt Nam có câu :

                  "Làm nghề y suy ba đời"

              "Cha làm thầy con bán sách"

      Hai câu tục ngữ xem như có ý nghĩa tương phản ấy đã nói lên được điều gì? Mong muốn ở chúng ta điều gì? Chúng được phát xuất từ ảnh hưởng của nền tư tưởng triết học nào và có giá trị như thế nào trong đời sống?

      Thầy thuốc - gọi chung cho cả Đông y và Tây y - là những người đã được tượng trưng cho hình ảnh cao đẹp "từ mẫu" (lương y như từ mẫu);  người đã tự nguyện thực hiện cứu cánh của y học là thương yêu cứu giúp bệnh nhân ; và "nhân danh sự đau khổ của nhân loại với sự khiêm nhường lòng trắc ẩn và sự tận tụy với sức khỏe của bệnh nhân" (1) để xoa dịu chữa trị thân bệnh của con người trong mọi trường hợp có thể làm được; thì làm thế nào mà "suy ba đời" như câu tục ngữ đã lưu truyền được?

      Trong các lời thề nguyền của các vị thầy thuốc theo lời thề Hippocrates (460 - 370 trước Công Nguyên) có một lời thề đáng chú ý: "Tôi sẽ giữ cho đời sống của tôi và nghề của tôi được trong sạch". Tôn chỉ của vị Tổ Đông y Việt Nam - Hải Thượng Lãn Ông (1724 - 1791) cũng đều ghi rõ: "Luôn luôn tận tụy chăm sóc hết mực cho người bệnh xoa dịu nỗi đau thân và tâm cho người bệnh không được phân biệt đối xử giàu nghèo..."- Theo được các mục đích cao cả ấy trong thực tế đã được hoàn toàn chưa?

      Có một thực tế thật đáng buồn là có một số thầy thuốc đã không giữ được lời thề nguyện ngày xưa mà ngược lại còn có nhiều biểu hiện đồng lõa với cái xấu chỉ vì lợi nhuận. Họ đã bị cuốn hút bởi lợi ích cá nhân - nhiều lúc quá đáng kiếm nhiều cách moi tiền trên sự khổ đau của người bệnh một cách dửng dưng. Họ đã quên rằng : "Khi tiến hành chữa bệnh cho người cũng là lúc chúng ta đang tự chữa lành bệnh cho chính mình" (2). Và : "Dẫu xây chín đợt phù đồ không bằng làm phúc cứu cho một người"(Ca dao).

      Chính những vị thầy thuốc này vì đã không làm tròn thiên chức không làm được điều thiện; ngược lại đã tạo ra nghiệp ác. - "Ac nghiệp chính do mình tạo từ mình sinh ra" (PC. 160). Trong Kinh pháp cú Đức Phật đã dạy rõ : "Khi nghiệp ác chưa thành thục kẻ ác cho là vui ; khi nghiệp ác đã thành thục kẻ ác mới hay là ác" (PC 119). Kẻ tạo ác chắc chắn phải thọ khổ. Gieo nhân nào sẽ gặt được quả ấy. Đúng như tinh thần của câu tục ngữ đã khẳng định : "Làm nghề y suy ba đời".

      Cùng với ý hướng phát biểu về những thầy thuốc "không có thiện tâm";  những người  Thầy giáo không có đạo đức sống buông lung chạy theo tiền tài - không có chút trách nhiệm gì về sự trưởng thành tương lai của học sinh của mình - đều là những người không làm được điều lành mà chuyên làm  việc ác. Địa vị của người Thầy đã được xã hội tôn trọng "Quân sư phụ" -nhiệm vụ của người thầy đã được tất cả tin tưởng giao phó là " kỹ sư của tâm hồn". Chúng ta đã từng hiểu được rằng : "Làm thầy thuốc mà sai lầm thì hại một người. Làm thầy giáo mà sai lầm thì hại cả một thế hệ". Như vậy nếu người thầy không có đạo đức không có tài năng; thì sẽ chẳng giáo dục được ai ngay cả những đứa con của mình: "Cha làm thầy con bán sách" là hệ quả tất yếu : Con cháu là tấm gương phản chiếu lại hình ảnh tư tưởng tình cảm của cha mẹ ông bà...

      Người thầy thuốc thì lo chữa lành thân bệnh; còn người thầy  giáo thì phải lo vun đắp rèn luyện chữa lành tâm bệnh. Thân và Tâm là hai lãnh vực tuy có khác nhưng chúng luôn gắn bó kết hợp rất mật thiết: Thân an thì tâm mới an. Tâm thiện thì thân mới tạo được điều thiện. Hai nghề có ảnh hưởng trực tiếp tới sự khổ đau hay hạnh phúc của con người - đó là những nghề nghiệp cao quý thiêng liêng - là sứ giả của Bồ Tát đang hành Đạo. Trong quá khứ trong lịch sử và ngay trong đời thường hôm nay - rất diễm phúc - chúng ta đã và đang có rất nhiều thầy thuốc tận tụy âm thầm chăm lo sức khỏe cho người bệnh ; những thầy giáo suốt đời hy sinh cho các thế hệ học sinh thân yêu của mình - trường hợp của hai câu tục ngữ vừa nêu trên chỉ là cá biệt song đã thức tỉnh được lương tâm của người thầy lầm lạc; hướng họ trở lại con đường thiện con đường an vui sống "Vì hạnh phúc của người khác" để xóa bỏ nghiệp khổ trong tương lai cho bản thân và con cháu. Tôi muốn viết trở lại :

                  "Làm nghề y vui ba đời!

                  Và  "Cha mẹ làm thầy con viết sách"

281

                                                                                          ­(Rằm tháng giêng Tân Sửu)



(1) Lời thề Hippoerate

(2) Đạo Phật với Y Đức của Nguyễn Thế Đăng

Mang Viên Long

Nhắn "Con Bố Già Hiền Lành "

Con Bố Già Hiền Lành thân mến
Viết có nghĩa la ước vọng để được đạt tới/dược bao nhiêu tốt bấy nhiêu thôi! Dù là Thầy Giáo/Thầy Thuốc mà quan tâm/thương yêu ngừoi bênh ( học trò )-thi tôi chắc rằng không có người bênh ( học trò )nao quay lưng lại với quý Thầy cả! ( Tuy tục ngữ cũng có trường hợp ngoại lệ đau long: " Hết rên/quên Thầy" ).
Cuộc đời thường vẫn " phièn nhiễu/rắc rối "la vậy-đừng vì " con sâu" mà ...đổ đi nồi canh bạn nhé!Chúc lành!

con Bố Già hiền lành

về hai câu tuc ngữ nghề thầy

Bài học này là hat giống quí chúng ta cần trân trong nâng niu nhất là ở thế kỷ mà mọi thứ đều được tính băng tiền. Nhưng liệu có làm được một thầy giáo hay thầy thuôc có tâm ko nếu thầy ko có "thực" và học sinh không chịu nghe.