MANG VIÊN LONG

TƯỞNG NHỚ NHÀ THƠ HỮU LOAN Bài Viết Hà Đình Nguyên

Sun, 21 Mar 2010 06:26:19 +0700

Văn Học - Tưởng nhớ Nhà thơ Hữu Loan

BÀI VIÉT : H À D Ì N H N G U Y Ê N

Nhớ " MÀU TÍM HOA SIM "

         19 giờ ngày 18.3.2009, nhà thơ Hữu Loan - tác giả của bài thơ nổi tiếng Màu tím hoa sim đã đi vào cõi vĩnh hằng tại nhà riêng (thôn Vân Hoàn, xã Nga Lĩnh, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa), thọ 95 tuổi.
        Ít có nhà thơ nào ra đi ở cái ngưỡng thượng thọ như nhà thơ Hữu Loan. Sau hơn một năm đau ốm, ông đã ra đi thanh thản trong một không gian "màu tím" rất riêng của ông, "tím chiều hoang biền biệt". Khép lại một chuỗi ngày dài đằng đẵng đến cả 50 năm nhọc nhằn thể xác lẫn tinh thần. Chỉ khoảng mười năm cuối đời ông mới nếm trải được hương vị ngọt ngào của "đứa con tinh thần" khi mà Công ty cổ phần công nghệ Việt Vitek VTB mua bản quyền bài thơ Màu tím hoa sim với giá 100 triệu đồng (ngày 19.12.2004).
       Nói tới Hữu Loan là phải nhắc đến bài thơ Màu tím hoa sim - bài thơ đã hơn 60 tuổi và đã được bao nhiêu thế hệ yêu thích thơ ca chép vào sổ tay thơ. Trên BBC News ngày 10.11.2002, trong bài viết Chiến tranh đã tạo nên cảm xúc cho các nhà thơ trên thế giới như thế nào?, tác giả L.Pollard đã chọn Màu tím hoa sim là một trong ba bài thơ tiêu biểu viết về đề tài chiến tranh. Đó là một bài thơ đầy tâm trạng của người lính Vệ quốc quân hay tin người vợ trẻ vừa mất ở quê nhà.
      Dạo ấy (khoảng năm 1932 - 1933), chàng thanh niên Nguyễn Hữu Loan con nhà nghèo nhưng học giỏi nổi tiếng. Cha mẹ cày thuê cuốc mướn, đi học "bữa đực bữa cái" mà lại đỗ đầu kỳ thi cao đẳng tiểu học. Để có thể học tiếp, Hữu Loan phải vừa đi dạy vừa theo học trường Trung học Đào Duy Từ (Thanh Hóa). Năm 1941, Hữu Loan ra Hà Nội thi tú tài. Có tới 700 thí sinh dự thi nhưng số người đỗ chỉ "đếm đủ trên đầu ngón tay". Vậy mà trong số đó có anh học trò nghèo tự học ở tỉnh Thanh. Vì mến sự hiếu học của "cậu tú Loan" nên bà Đái Thị Ngọc Chất - vợ của ông thanh tra canh nông Đông Dương Lê Đỗ Kỳ đã bàn cùng chồng mời Hữu Loan làm gia sư cho các con của mình: Lê Đỗ Khôi, Lê Đỗ Nguyên (sau này là trung tướng Phạm Hồng Cư) và Lê Đỗ An. Chính từ chuyện làm gia sư trong gia đình này mà sau này kết thành mối lương duyên giữa Hữu Loan và cô em gái Lê Đỗ Thị Ninh của 3 người anh trai này. Họ kết hôn ngày mùng 6 tháng hai (âm lịch) năm 1948, khi đó Hữu Loan 33 tuổi còn nàng mới 17.
         Lúc đó "Tôi người Vệ quốc quân xa gia đình/yêu nàng như tình yêu em gái/ Ngày hợp hôn nàng không đòi may áo cưới/Tôi mặc đồ hành quân/Đôi giày đinh bết đất bùn hành quân/Nàng cười xinh xinh bên anh chồng độc đáo/Tôi ở đơn vị về/Cưới nhau xong là đi...".
       Hữu Loan từ biệt người vợ trẻ, trở về nơi đơn vị đang đóng quân ở vùng Thọ Xuân (Thanh Hóa) cách nhà khoảng 100 km. Chỉ hơn 3 tháng sau ngày cưới, người vợ trẻ ra sông giặt áo, bị trượt chân ngã và nước lũ cuốn trôi.
      "...Ngày xưa nàng yêu hoa sim tím/Áo nàng màu tím hoa sim/Ngày xưa đèn khuya bóng nhỏ/Nàng vá cho chồng chiếc áo ngày xưa/Một chiều rừng mưa/Ba người anh từ chiến trường Đông Bắc/ Biết tin em gái mất trước tin em lấy chồng/Gió sớm thu về rợn rờn nước sông/Đứa em nhỏ lớn lên ngỡ ngàng nhìn ảnh chị...
Chiều hành quân qua những đồi hoa sim/Những đồi hoa sim/Những đồi hoa sim dài trong chiều không hết/Màu tím hoa sim tím chiều hoang biền biệt...

Ai hỏi vô tình hay ác ý với nhau/ Chiều hoang tím có chiều hoang biết/Chiều hoang tím, tím thêm màu da diết...
Màu tím hoa sim tím tình tang lệ rớm/Tím tình ơi lệ ứa/ Ráng vàng ma và sừng rúc điệu quân hành/Vang vọng chập chờn theo bóng những binh đoàn/Biền biệt hành binh vào thăm thẳm chiều hoang màu tím/Tôi ví vọng về đâu? Tôi với vọng về đâu?...".
       Xin tiễn biệt tác giả của một trong những bài thơ tình hay nhất thế kỷ XX!
Hà Đình Nguyên
( nguồn hoadongphuong)

Xin giới thiệu 2 bài thơ tiêu biểu của Nhà Thơ Hữu Loan-
Bài :" Đèo Cả" được Ông viết năm 1947/ và bài " Màu
Tím Hoa Sin"-sáng tác năm 1949-như một nén tâm hương
tưởng nhớ Nhà Thơ tài hoa nhưng đã chịu bao thăng trầm...
MVL

ĐÈO CẢ

Núi cao vút
Mây trời Ai Lao
                      sầu
                           đại dương
Dặm về heo hút
Đá bia mù sương
Bên quán Hồng Quân
                               người
                                        ngựa
                                               mỏi
Nhìn dốc ngồi than
                           thương ai
lên đường
Chầy ngày
   lạc
   giữa suối
Sau lưng
   suối vàng
                          xanh
                                  tuôn
Dưới khe
              bên suối độc
                                cheo leo
                                            chòi canh
                                                          ven rừng hoang
Những người
   đi
                      Nam Tiến
Dừng lại đây
                  giữa
                         đèo núi quê hương
Tóc tai
trùm
                 vai rộng
Không nhận ra
                     người làng
Rau khe
            cơm vắt
                        áo
                           pha màu
                                       sa trường
Ngày thâu
               vượn hót
Đêm canh
                gặp hùm
                             lang thang
Gian nan lòng không nhợt
Căm hờn trăm năm xa
Máu thiêng trôi dào dạt
Từ nguồn thiêng ông cha

Giặc
        từ trong
                    tràn tới
Giặc
         từ Vũng Rô
                          bắn qua
Đèo Cả
           vẫn
                giữ vững
Chân đèo
                máu giặc
                             mấy lần
                                         nắng khô
Sau mỗi trận thắng
Ngồi bên suối đánh cờ
Kẻ hái cam rừng ăn nheo mắt
Người vá áo thiếu kim mài sắt
Người đập mảnh chai vểnh cằm cạo râu

Suối mang
                bóng người
Trôi những về đâu....

                                      Hữu Loan
                                     ( 1947)

Màu Tím Hoa Sim

Nàng có ba người anh đi bộ đội
Những em nàng có em chưa biết nói
Khi tóc nàng xanh xanh
Tôi người vệ quốc quân xa gia đình
Yêu nàng như tình yêu em gái
Ngày hợp hôn nàng không đòi may áo mới
Tôi mặc đồ quân nhân đi giày đinh
bết bùn đất hành quân
Nàng cười xinh xinh bên anh chồng độc đáo
Tôi ở đơn vị về, cưới nhau xong là đi
Từ chiến khu xa nhớ về ái ngại
Lấy đời chiến chinh mấy người đi trở lại
Nhỡ khi mình không về
thì thương người vợ bé bỏng chiều quê
Nhưng không chết người trai khói lửa
mà chết người gái nhỏ hậu phương

Tôi về không gặp nàng.
Má ngồi bên mộ con đầy bóng tối
Chiếc bình hoa ngày cưới
thành chiếc bình hương tàn lạnh vây quanh.
Tóc nàng xanh xanh ngắn chưa đầy búi
Em ơi giây phút cuối không được nghe nhau nói.
Không được trông nhau một lần.
Ngày xưa nàng yêu hoa sim tím.
Áo nàng màu tím hoa sim
Ngày xưa đèn khuya bóng nhỏ.
Nàng vá cho chồng tấm áo ngày xưa!...
Một chiều rừng mưa ba người anh
từ chiến trường Đông Bắc
biết tin em gái mất
trước tin em lấy chồng.
Gió sớm thu về rờn rợn nước sông
Đứa em nhỏ lớn lên ngỡ ngàng nhìn ảnh chị
Khi gió sớm thu về cỏ vàng chôn mộ chí.

Chiều hành quân qua những đồi hoa sim những đồi hoa sim
Những đồi hoa sim dài trong chiều không hết.
Màu tím hoa sim tím chiều hoang biền biệt
Nhìn áo sách vai tôi hát trong màu hoa.
"Áo anh sút chỉ đường tà
Vợ anh mất sớm
Mẹ già chưa khâu ..."

( 1949)

HỮU LOAN

P H Ú T C H Ó T Truyện Ngắn MANG VIÊN LONG

Sat, 20 Mar 2010 13:18:20 +0700

P H Ú T C H Ó T

M A N G V I Ê N L O N G

Truyện ngắn

           Ông Chủ tịch xã An Thạch nói với ông Lưu : " Chúng tôi mời anh tham gia vào ban quản trị hợp tác xã mua bán là ý muốn của nhiều bà con trong xã! Có anh, bà con tin tưởng sẽ ủng hộ hết mình vì kinh nghiệm làm ăn của anh bao năm từ hồi trước 75 sẽ giúp cho hợp tác xã ta sẽ phát triển, lớn mạnh anh à! ".
          Hớp một ngụm trà nhỏ, ông Lưu đặt tách trà xuống mặt bàn nhẹ nhàng-đưa mắt liếc nhìn ông chủ tịch-giọng từ tốn:
         -Anh nói vậy thì tôi cũng nghe vậy-nhưng tôi tự xét thấy bản thân không làm được gì đâu, nếu có bề gì thì tôi ăn nói làm sao với bà con?
         -Anh khỏi lo-giọng ông Chủ tịch quả quyết-miễn anh đồng ý tham gia vào ban quản trị là tốt rồi!
         Ông Lưu vẫn cảm thấy rất khó xử, quả thật bà con trong xã đang rất cần có một nơi cung cấp hàng hóa, nhu yếu phẩm, giá phải chăng, không giả mạo, ngay cạnh trong xã mình mà không tốn thời gian lên phố. Hợp Tác Xã cũng sẽ tạo công ăn việc làm cho một số gia đình nghèo, bà con tham gia hằng quý đều sẽ được chia lãi suất theo số cổ phần đã đóng góp-nhưng ông Lưu vẫn cảm thấy trước mắt còn nhiều cái khó khăn không đơn giản..Ông thoáng nhớ đến cái kinh nghiệm ba năm học dở dang ở Đại học Đà Lạt ngành Quản trị kinh doanh năm 72- mấy năm trông coi cửa hàng điện máy của gia đình nhưng vẫn còn cảm thấy những vốn liếng ấy khó có thể áp dụng cho hoàn cảnh bây giờ.
          Ông nhìn thẳng vào mắt ông Chủ tịch-gật gù:
          -Tôi cũng muốn vì quyền lợi của bà con mà tham gia nhưng vốn liếng của tôi sau 75 cũng không còn, làm sao có thể huy động một số vốn tương đối để kinh doanh?-Ông cười, kinh doanh mà không có tiền, thì coi như dậm chân một chỗ chờ ngày chết thôi!
         -Theo hướng dẫn của huyện, chúng ta sẽ được tự do huy động vốn trong nhân dân bằng việc mua cổ đông. Tùy theo số nhân khẩu trong hộ, mỗi hộ ít nhất là phải mua một cổ đông.mới được cấp sổ mua hàng...Giọng ông Chủ tịch sang sảng như đang nói trước xã viên.Ông cười lớn- tiền đó chứ ở đâu mà anh lo?
          Sau ngày ông Chủ tịch đến thăm nhà hai hôm-ông Lưu nhận được giấy mời lên xã để dự cuộc họp chuẩn bị thành lập "Hợp Tác Xã Mua Bán An Thạch".Ông Lưu cầm tấm giấy mời , nỗi lo âu lại đến rõ ràng hơn bởi nếu ông ngại khó mà từ chối, thì liệu ông có thể được chấp nhận không? Họ sẽ nghĩ thế nào về ông-một người đã có hơn ba năm dính líu vào chuyện lính tráng của chế độ cũ, cho dù là lính " nghĩa quân ma" không được lãnh lương mà còn phải " chi lương" hằng quý cho đại đội trưởng,cho những kẻ thọc mạch biết chuyện mà tìm đến " thăm hỏi"! Ông bỗng cười -thì thầm: " Cứ hãy " thử lửa" một phen!" rồi vội vã dắt chiếc xe đạp ra ngõ. Lên xã, ông Lưu gặp lại vài người trong giới mua bán cũ là bạn hàng của ông lúc còn ở thị xã-trong đó có Hai Tấn, em ruột ông bí thư xã, cậu Thắng-cháu gọi ông Chủ tịch bằng cậu. Cuộc họp được ông Chủ tịch làm chủ trì , lần lượt thực hiện các yêu cầu: " Bầu ban Quản Trị lâm thời HTX, phân công về các thôn phổ biến, hướng dẫn phương thức làm ăn mới " hợp tác xã", và sau cùng là thành lập đoàn đi thu tiền cổ phần". Ông Lưu đã được ông Chủ tịch gợi ý, và tất cả biểu quyết đề cử ông làm Chủ Nhiệm lâm thời HTX, Hai Tấn làm Phó, ông Ban làm kế toán, và cậu Thắng làm thủ quỹ kiêm thủ kho, cùng ba ủy viên ban kiểm soát...
           Suốt ba tháng cơm nhà, ông Lưu dong ruỗi trên chiếc xe đạp đòn dông Pacifice cùng những người trong ban Quản trị lâm thời đi hết 11 thôn trong xã để tham dự 11 đêm họp dân phổ biến chính sách" mua bán mới " của hợp tác xã An Thạch trong tương lai . Ông Lưu-với tư cách là Chủ nhiệm lâm thời, đã giải đáp mọi thắc mắc của dân, kêu gọi mọi xã viên hãy nhiệt tình đóng góp, để xây dựng HTX An Thạch ngày một lớn mạnh, đem lại lợi ích thiết thực cho tất cả...
           Cuộc vận động đã đem lại kết quả bất ngờ: Chỉ trong một tuấn lễ phát động đã có đến hơn một ngàn xã viên mua cổ đông, gần một nửa nhân khầu trong toàn xã! Chỉ còn mươi hôm nữa là xã sẽ phối hợp với Ban Quản Trị lâm thời tổ chức " Đại Hội Xã Viên"-bắt đầu khai trương gian hàng đầu tiên ở thôn Thạch Hải chính thức đi vào hoạt dộng kinh đoanh của HTX An Thạch.. Theo kế hoạch, mỗi tháng ông Lưu sẽ cho khai trương một gian hàng mua bán tại 10 thôn còn lại để tích cực phục vụ bà con trong những tháng cận Tết.
          Giấy mời đã được gởi đi cho xã viên ở 11 thôn.
Ông Lưu được phân công soạn thảo và trình bày " phương hướng kinh doanh của HTX Mua Bán An Thạch nhiệm kỳ 3 năm đầu tiên 1980-1983". Ông Hai Tấn làm báo cáo tài chánh-nguồn vốn ban đầu trước đại hội. Ông Ban làm thư ký. Cậu Thắng điều khiển chương trình. Ba ủy viên ban kiểm soát điều hành bầu cử các chức vụ Chủ nhiệm. Phó chủ nhiệm, và các ủy viên chuyên môn gồm kế toán, thủ quỹ, ban kiểm tra...
           Trước khai mạc Đại hội 2 ngày-Ông Chủ tịch xã An Thạch đã bất ngờ đến thăm ông Lưu vào buổi chiều tối. Gặp ông Lưu ở ngõ, ông ta có vẻ trầm ngâm- không nói, lặng lẽ bước theo ông Lưu vào nhà. Ông Lưu thoáng ngạc nhiên- rót trà ra tách, mời: " Anh uống nước!".
          -Tôi được lệnh đồng chí bí thư vừa đi họp trên huyện về đến gặp anh để bàn lại với anh một việc...
Nhìn gương mặt ông Chủ tịch như khô cứng lại sau câu nói bỏ lửng-ông Lưu thoáng chút lo lắng-ông cười thân tình: " Việc gì xin anh cứ nói thẳng đi! Là chỗ anh em cả mà! " .
        -Là chuyện nhân sự ấy mà!-Ông Chủ tịch thở dài.
        -Nhân sự thế nào, anh?-Ông Lưu hỏi.
        -Huyện không nhất trí đề nghị nhân sự của chúng ta trong cuộc họp phân công tuần trước anh à!-Giọng ông Chủ tịch trầm hẳn- Có nhiều cơ quan đến tham mưu cho huyện-trong đó có công an...
       -Cụ thể là thế nào?
       -Họ bố trí Hai Tấn làm Chủ nhiệm-anh làm Phó-dừng một chút, ông tiếp-lý do gì thì chắc anh cũng đã hiểu rồi?
       -Ai làm " chủ" mà chẳng được, miễn công việc làm ăn tốt đẹp thôi!-Ông Lưu cười. Thật ra, làm việc chung ai mà còn nghĩ đến " chủ với phó" để làm gi? Anh đã biết , tôi đã nhiều dịp trình bày với các anh rồi- tôi tự nguyện làm chuyện này không phải vì cái chức ấy mà vì muốn bà con trong xã mình bớt khổ đi thôi!-Ông Luu nhìn gương mặt ông Chủ tịch đang nở dần tưởng như đã khô héo ngay từ lúc bước chân vào nhà.
       -Được anh " thông cảm" cho vậy là tôi phấn khởi rồi! -Ông Chủ tịch bưng tách trà lên uống vội rồi xin phép ra về...
         Tiễn ông Chủ tịch ra khỏi ngõ, ông Lưu thầm nghĩ: " Lại chuyện lý lịch không trong sáng và rõ ràng" nữa đây mà? ". Đã bao lần, ông không hiểu hết ý nghĩa của hai từ " trong sáng/ rõ ràng" ấy,nhưng không dám hỏi ai? Cuộc sống đã phơi bày ra giữa đời bao năm cũng chưa đủ " rõ ràng và trong sáng" hay sao?-Như mọi khi, ông Lưu lại tự an ủi mình không nên bận tâm nhiều đến cái chuyện phiền muộn triền miên ấy nữa, mà hãy dốc lòng làm việc . Chỉ có việc làm cụ thể tốt đẹp mới thật sự " rõ ràng và trong sáng " thôi!
         Ngày Đại Hội xã viên HTX Mua Bán An Thạch đã đến. Về dự có
Ông Phó chủ tịch huyện, bà Chủ tịch hội nông dân huyện, đại diện Mặt trận Tổ Quốc huyện và các ban ngành.chung quanh huyện An Dũ.
         Sau phút giới thiệu đại biểu, chủ tọa đoàn-Ông Bí thư xã An Thạch ghé vào tai ông Lưu: " Anh ra phía sau khán đài tôi trao đổi một chút nhé? ".
Ông Bí thư xã An Thạch đứng dậy-bước ra khỏi hàng ghế , lầm lũi bước về phía sau khán đài. Ông Lưu nhón gót đi sau.
         - Anh Lưu ạ! Tôi xin báo cáo lại với anh, trước giờ tôi đến dự Đại hội, đồng chí Bí thư huyện đã gọi điện cho tôi để "cơ cấu " lại nhân sự trong ban lãnh đạo HTX , chỉ gồm các đồng chí Hai Tấn Chủ nhiêm, đồng chí Mân làm Phó, đồng chí Thắng làm trưởng ban kiếm soát , cô Thủy kế toán, bà Hạnh làm thủ quỹ...
          Ông Lưu cười:
         -Vậy là có thêm vụ " cơ cấu" lại vào phút chót nữa?-Ông Lưu nhếch cười-Cám ơn anh đã thông báo!-Giọng ông bỗng vui hẳn lên-ông vỗ vào vai ông Bí thư xã An Thạch- Xem bóng đá hay xem đấu võ đài, bao giờ "phút chót" cũng quyết định cả anh ạ! Hà hà...

Tháng 10 năm 1985
MANG VIÊN LONG

ĐỌC " ĐA MANG " Thơ ĐẶNG NGỌC KHOA / Bài Viết Mang Viên Long

Thu, 18 Mar 2010 13:34:38 +0700

ĐỌC THƠ ĐẶNG NGỌC KHOA

BÀI THƠ " Đ A M A N G "

( trong Tập Thơ cùng tên-

Nhà XB/ ĐN th12/2009)

Bài Viết : MANG VIÊN LONG

Đặng Ngọc Khoa ( trái) và Hoàng Lộc

Một người bạn văn từ Đà Nẵng đã gởi cho tôi tập thơ " Đa Mang" ( nhà XB-ĐN tháng 12-2009) của Đặng Ngọc Khoa, trang đầu có dấu son in " Gia Đình Đặng Ngọc Khoa-Kính Tặng". Tập thơ dày hơn 140 trang/ gồm 46 bài thơ và 5 ca khúc phổ nhạc từ thơ của anh.

Tôi không "có duyên" quen thân với anh lâu-dường như chỉ một lần ở Saigon lúc nhà thơ Hoàng Lộc về làm đám cưới cho cô con gái rượu ở nhà hàng Sinh Đôi! Lần ấy, tôi hân hạnh được gặp khá đầy đủ quý anh chị em quê gốc Quảng-Hội An/ đồng hương với Hoàng Lộc. Tuy vậy. tôi đã có dịp đọc thơ của Đặng Ngọc Khoa khá lâu rồi! Thơ anh đã tạo được dấu ấn rất riêng, rất sâu đậm trong tôi giữa bao trang thơ nhạt nhòa đồng phục hay kiểu dáng!

Tôi đã đọc " Đa Mang" của Khoa với lòng ngưỡng mộ và tiếc nhó! Khoa không dùng Thơ để " trang hoàng" riêng cho đời mình, mà để mong góp phần " điểm tô " cho người với tấm chân tình rất sâu đậm. Nếu có viết cho mình-thì đó cũng chỉ là lời trần tình chung của người cầm bút, của người có trái Tim nồng nhiệt biết yêu thương cuộc sống, trân trọng và hoài vọng về ngày mai...ĐNK không có tham vọng khi làm thơ mà chỉ coi thơ là nơi ký thác tâm sự, nối lòng, cảm nhận với bao điều xảy ra quanh anh cần phải chia sẻ mà thôi! Bởi vậy, thơ Khoa đầy ắp tình người...

Riêng trong bài ghi nhận ngắn này-tôi xin bày tỏ đôi điều về bài thơ tôi tăm đắc: " Đa Mang" ( trang 72) . Đặng Ngọc Khoa sinh trưởng ở Quảng Nam ( Thôn An Trạch., xà Hòa Tiến, huyện Hòa Vang)-Năm 1991 anh cùng gia đình vào miền Nam sinh sống, dạy học, viết báo và trở thành phóng viên chính thức báo Thanh Niên từ năm 1993. Sau hơn 10 năm sống tại miên Nam, anh cùng gia đình trở lại Đà Nẵng năm 2002, tiếp tục làm phóng viên báo Thanh Niên. Xem vậy, ĐNK đã có nhiều chuyến đi- về Saigon-Đà Nẵng. Là một phóng viên, và nặng lòng với những hoạt động từ thiện-xã hội; anh cũng đã luôn di chuyễn khắp mọi miền đất nước-chứng kiến bao điều không bao giờ quên! Bài thơ " Đa Mang" đã được anh ghi phía dưới " Saigon-Đà Nẵng 1991.". Có nghĩa là-ĐNK đã viết bài thơ cách ngày anh mất 18 năm, và lúc đó anh vừa tròn 34 tuổi.( ĐNK mất lúc 15 giờ 40 ngày 2.12.09-ở tuổi 52).

Tôi có ý ghi lại chi tiết này để nói thêm rằng, bài thơ " Đa Mang"-ĐNK không phải chỉ viết lại trong một lúc ngẫu hứng -mà cả một quá trình suy ngẫm,cảm nhận lâu dài trên quảng dường Saigon-Đà Nẵng/ hai nơi đã từng ghi lại nhiều dấu ấn sâu đậm trong đời anh! Đến năm 91 thì bài thơ mới được ghi đầy đủ lên giấy!

Lạ thay- mở đầu, Khoa đã viết:

" Đừng khóc nữa em anh về xa

Gối đầu lên cỏ nghĩ quê nhà

Làng anh mọc dưới ngôi sao ấy

Em có bao giờ ngóng sao sa? "

" Đừng khóc nữa em anh về xa"-lời khuyên nhủ thì thầm giản dị, bình thường-rất an nhiên với người yêu trước giờ khắc chia tay( cái " an nhiên" trong nỗi bất hạnh không thể cứu vớt dược nữa) nghe mà rưng rưng.Phải chăng đó là một sự an bài của mệnh số, của nhân duyên-không ai có thể cưỡng lại mà Khoa đã linh cảm dược?. Ba tiếng " anh về xa"vang vọng da diết của người ra đi mà biết mình không thể trở lại! Và,để rồi- đêm đêm. " gối đầu lên cỏ nghĩ quê nhà"-một không gian mờ ảo,thênh thang của cõi xa mờ nào đó được vẻ ra thật huyền bí, mà cũng thật cô đơn của kiếp người " đi xa "sẽ đến! Đó là " Làng anh mọc dưới ngôi sao ấy"/ Ngôi làng đã " mọc " dưới ngôi sao-và nhà thơ thầm thì :" Em có bao giờ ngóng sao sa? "-Em có bao giờ nhìn thấy, ngóng đợi một ngôi sao rơi rụng lạc lõng trên vòm trời mênh mông bóng tối ấy chưa? .Đó là nơi anh đến...

" Đừng khóc nữa em, anh nằm đau

Lá úa vàng chân gió bạc đầu

Trái tim chầm chậm buồn khản tiếng

Chim khách chết rồi-em ở đâu? "

Anh đang cô độc. buồn thương-đau đớn nằm đây/ trong cái làng " mọc dưới ngôi sao ấy"/ nghe tiếng khóc mà thêm chạnh lòng qua bao mùa lá rụng/ bao thuở gió bụi trần gian bạc thếch đời nhau! Và trái Tim anh-đã mỏi mòn trong tiếng kêu bi thương tàn lụn- đang âm ỉ. Âm thầm-từng phút giây...

" Chim Khách" là loài chim nhỏ, có tiếng hót cao-lảnh lót, thường báo gọi sau hiên nhà mỗi khi có người la ( Khách) sắp đến thăm !. " Chim Khách chết rồi"- anh đã chết rồi, đã " về xa" rồi-con chim khách không còn đến bên bờ tre sau nhà để gọi báo tin vui nữa-" Em ở đâu? " Hỏi, nhưng không đợi chờ câu trả lời!

" Đừng khóc nữa em-đã tà huy

Lòng trời vòi vọi gió biệt ly

Thổi ngược hồn anh, bầm ký ức

Huyễn hoặc trăng chiều em vu quy..."

Em thôi đừng khóc than thêm nữa-bởi đời nhau đã xế bóng rồi, đã sắp bước vào hoàng hôn-đêm tối của chia biệt ngàn trùng! " Lòng trời vòi vọi gió biệt ly"-Lòng trời đã vậy/ định số đã đến như cơn gió lồng lộng thổi tung mỗi số phận bé nhỏ bi thương. Và đã " thổi ngược hồn anh bầm ký ức"-đã thổi thốc vào hồn thơ anh-vào tâm hồn anh, đời anh-mãnh liệt dến nỗi từng lớp ký ức sâu thẳm tận đáy lòng cũng rã rời, tím đau! Tất cả đã trở nên " huyễn hoăc", tan biến, mơ hồ ngay cả một chiều trăng ước mơ nào đó không bao giờ quên trong đời? " Huyễn hoặc trăng chiều em vu quy...".

" Đừng khóc nữa em sóng thời gian

Hóa thạch nghìn năm máu dã tràng

Ngọc của đời nhau vùi xanh cát

Có bao giờ bừng hoa vông vang? "

Thời gian vẫn trôi qua-không suy giảm, không chút đổi thay-vẫn lạnh lùng/ cho dù "máu dã tràng" nghìn năm đã hóa đã! Thân phận của dời người muôn kiếp vẫn là những con dã tràng se cát ngày đêm/ để rồi-" Ngọc của đời nhau vùi xanh cát"! " Ngọc" sẽ trở về với cát bụi mịt mùng, bé nhỏ trước vũ trụ bao la thăm thẳm/ " Có bao giờ bừng hoa vông vang? "- Có bao giờ những viên ngọc đời bị vùi chôn trong sóng cát thời gian kia lại bừng nở những cánh hoa xinh? Hỏi chỉ để hy vọng-một chút nắng ấm đã rọi chiếu vào giữa cõi sa mạc giá buốt cô đơn..

" Đừng khóc nữa em, những ngày sau

Mé biển rừng đêm những toa tàu

Đa mang yêu dấu-đa mang nhớ

Có tron đời ta đa mang nhau? "

Lại thì thầm " đừng khóc nữa em"-điêp khúc xuyên suốt 6 đoạn thơ của " Đa Mang" không làm cho người đọc cảm thấy thừa/ mà như nó mãi ngân lên tiếng lòng da diết nhớ thương của người sắp từ biệt / sắp đi xa! " Đừng khóc nữa em, những ngày sau/ Mé biền rừng đêm những toa tàu"- Hình ảnh chuyến tàu khuya Saigon-Đà Nẵng ( và ngược lại) rầm rập lặng lẽ chạy trên con đường ray sát mé biển đang nhấp nháy ánh sao phản chiếu, ánh đèn thuyền chài xa xa/ ghi dấu kỷ niêm một thời yêu thương sum vầy-xin em cũng đừng nhớ nữa! " Đừng khóc nữa em...". Hình ảnh chuyến tàu lầm lũi, yên lặng- băng băng trong đêm- một phía là biển, một bên là rừng-biển thì mênh mông xa vắng và rừng thì thâm u bạt ngàn-phải chăng, đó cũng chính là chuyến tàu của mỗi dời người ? -Vậy mà, chúng ta đã " Đa mang yêu dấu, đa mang nhớ/Có trọn đời ta đa mang nhau? "/ Có phải thật thế không? Chúng ta có dược " trọn đời" ta yêu thương nhau? Lần thứ tư một câu hỏi cũng bị bỏ lửng đau lòng...

" Đừng khóc nữa em, những chiều xa

Tay ghì tím cỏ níu sao sa

Vết xướt của trời

hồn anh đấy

sẽ bao giờ em bước qua?

Bên cạnh 5 điệp khúc ( đừng khóc nữa em) trong 6 đoạn của bài thơ, ĐNK cũng đã để lại bao điều chưa nguôi, chưa trọn vẹn ở 5 dấu hỏi (?) ở cuối mỗi đoạn thơ nữa . Làm sao không xuyến xao luyến nhớ thương trong giờ khắt vĩnh biệt nhau ? Niềm ưu tư khắt khoải của nhà thơ cũng là những " vấn nạn"chung ngàn đời của kiếp nhân sinh nơi cõi tạm này! Nhưng nhà thơ vẫn còn đủ tỉnh giác để lại tiếp tục tâm sự với người yêu : " Đừng khóc nữa em, những chiều xa...". Đôi tay gầy bé bỏng kia dù có gắng hết sức bình sinh mà " níu giữ"/ " tay ghì tím cỏ"-thì làm sao mà giữ nỗi một ánh sao đang rơi/ một cuộc đời đã đến rồi định số? Nỗi bất lực của con người, của vạn vật trước lẽ vô thường của đất tròi là thế...

" Vết xướt của trời

hồn anh đấy "

Ngôi sao đang sa vào giữa cõi hư vô mịt mùng bóng tối-chút ánh sáng vẻ lên bầu trời đêm-như một vết xướt kia/ chính là " hồn anh đấy"! Là anh còn lại với em . Với đời! Cái " còn lại" tuy thật bé nhỏ/ nhưng rất đáng trân quý...

" Em

sẽ bao giờ em bước qua? "

" Em sẽ bao giờ" ( chứ không là " có bao giờ" )/ em "sẽ" bước qua" vết xướt" đời anh-hồn anh/ như anh đã bước qua hôm nay? Lời cuối cùng của " Đa Mang"cũng là một câu hỏi (?) Bởi vậy, " Đa Mang" luôn luôn là nỗi niềm khắt khoải không nguôi của Đặng Ngọc Khoa còn lại với đời...

Quê Nhà, tháng 2 năm 2010

M A N G V I Ê N L O N G

YÊU NƯỚC CŨNG PHẢI XIN PHÉP Tạp Bút BÙI MINH QUỐC

Wed, 17 Mar 2010 17:36:05 +0700

Thể theo lời yêu cầu của Nhà Thơ Búi Minh Quốc-
chúng tôi xin phép Anh Nguyễn Hòa VCV được gởi
bài Tạp Bút tâm huyết " Tại Sao Yêu Nước Phải Xin
Phép" lên trang nhà-để chia sẻ cùng Quý Bạn Đọc...
MVL

Nhà Thơ Bùi Minh Quốc

Tại sao yêu nước phải xin phép ?

Bùi Minh Quốc

(Thư ngỏ kính gửi các đồng nghiệp và bạn đọc)

Thưa quý Anh Chị,

Xin được trao đổi với quý Anh Chị một điều hiện đang làm tôi thắc mắc, chưa biết giải đáp thế nào.

Hôm vừa rồi tôi gọi điện đến giáo sư Chu Hảo giám đốc nhà xuất bản Tri thức, được biết tin rất vui :

Để làm quà tặng cho cộng tác viên, nhà xuất bản Tri thức dự định in một loạt áo với các dòng chữ TỔ QUỐC TRÊN HẾT QUYỀN DÂN TRÊN HẾT, HOÀNG SA TRƯỜNG SA CỦA VIỆT NAM, cùng hình bản đồ Việt Nam toàn vẹn lãnh thổ, biển, đảo.

Tôi reo mừng :

- Thích quá, đề nghị in thật nhiều vào, vì với tư cách cộng tác viên, chắc chắn tôi sẽ được tặng một chiếc (tôi là cộng tác viên về phát hành sách cho NXB, xin xem bài "Tôi đi bán sách về Hoàng Sa..." trên trang mạng vanchuongviet.org, mục Bùi Minh Quốc), nhưng ngoài phần được tặng, tôi sẽ mua mấy chục chiếc để tặng cho người thân và bạn hữu.Và tôi tin rằng hầu hết cộng tác viên cũng sẽ yêu cầu được mua.

Nghe xong, giáo sư Chu Hảo bảo tôi : NXB rất muốn tiến hành sớm việc này, nhưng chắc chưa thể làm ngay vì còn phải xin phép.

Lạ nhỉ ?

Tôi đã thấy người ta in những chiếc áo có chữ "kiss me" (hôn tớ đi) to tướng cho trai gái Việt Nam mặc tung tẩy đầy đường khắp chốn, có phải xin phép không nhỉ ?

Thế mà yêu nước phải xin phép ?

Tôi không hiểu nổi.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng vừa tuyên bố: cần chủ động thông tin về chủ quyền, đấy là cái giấy phép bao trùm rồi còn gì !

Tôi đề nghị giáo sư Chu Hảo một mặt tiến hành thủ tục xin phép, một mặt cứ xé rào mà làm như ông Kim Ngọc đã làm.Ông Kim Ngọc ngày xưa dám chịu khổ nạn để che cho dân khoán chui, nhưng rồi ông đã được tôn vinh nhờ đổi mới.Nay trí thức ta, toàn dân ta lẽ nào lại phải yêu nước "chui" ? Không thể như thế được.Xin giáo sư Chu Hảo cứ làm , nếu có ai ngăn cản giáo sư in những chiếc áo có nội dung yêu nước yêu dân yêu tự do như thế, giáo sư hãy công khai với công luận họ tên địa chỉ chức vụ của người ấy, chắc chắn toàn dân và ngay cả nhiều người trong giới cầm quyền sẽ ủng hộ giáo sư.

Tôi cũng được biết, theo sáng kiến đề xuất của nguyên phó chủ tịch hội đồng bộ trưởng (phó thủ tướng) Đoàn Duy Thành, NXB Tri thức dự định in một loại sách mỏng bỏ túi (song song với các công trình đồ sộ hàng nghìn trang bấy lâu vẫn làm) với 2 mảng đề tài :

-Thông tin về địa lý, lịch sử, chủ quyền của quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa

-Hướng dẫn về việc trau dồi ý thức làm chủ, ý chí làm chủ, năng lưc, phương pháp làm chủ của công dân, của đảng viên; đảng viên làm chủ Đảng, công dân làm chủ các hội đoàn mà mình đang tham gia, làm chủ nghị trường (bao gồm từ hội nghị tổ nông hội, tổ công đoàn tổ Đảng đến Ban chấp hành trung ương, Quốc hội), làm chủ lá phiếu (ở tất cả các cuộc bầu cử).

Sách mỏng bỏ túi, viết ngắn gọn, dễ hiểu theo cách viết của Hồ chủ tịch, sẽ in số lượng lớn, tổ chức phát hành đến tận thôn cùng xóm vắng.Riêng sách về Hoàng Sa Trường Sa sẽ dịch ra tiếng Trung Quốc để thông tin rộng rãi đến nhân dân Trung Quốc.

Hỏi sao mãi chưa thấy sách ra, giáo sư Chu Hảo cho biết : kẹt kinh phí.

Tôi viết thư này kính nhờ các trang mạng công bố để mong tất cả những ai quan tâm hãy gửi phiếu đặt mua sách đến NXB TRI THỨC , địa chỉ 53 Nguyễn Du Hà Nội, tin rằng số lượng người đặt mua đợt đầu ít nhất cũng 3.000 (đấy là nói khiêm tốn cho chắc, chứ nếu Hội nông dân các cấp, Công đoàn các cấp, Hội thanh niên, học sinh sinh viên các cấp, chi bộ Đảng bộ các cấp mà đặt thì sẽ lớn vô cùng).Với sự đặt mua như thế, NXB hoàn toàn yên tâm để xúc tiến ngay việc cho ra loại sách rất cần thiết nêu trên.

Đà lạt 14.03.2010

Bùi Minh Quốc

MỘT " CÁNH ĐỒNG BẤT TẬN "TRONG THƠ Bài Viết : KỲ QUAN

Tue, 16 Mar 2010 18:53:46 +0700

MỘT " Cánh Đồng Bất Tận "

TRONG THƠ

Bài viết - Kỳ Quan

Về "sự cố" trong cuộc thi thơ khu vực ĐBSCL:
Một "Cánh đồng bất tận" trong thơ?

(LĐ) - Trong những ngày qua, dư luận trong giới văn nghệ khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) xôn xao trước thông tin bài thơ "Trăng nghẹn" của nhà thơ Hoài Tường Phong (Cần Thơ) bị rút giải nhất trong cuộc thi thơ ĐBSCL 2009.
Xôn xao bởi lẽ đây là chuyện chưa từng có ở đây. "Kịch bản" của vụ việc cũng na ná như lần xảy ra với tác phẩm "Cánh đồng bất tận" của Nguyễn Ngọc Tư. Cũng ý kiến cho rằng tác phẩm mô tả diện mạo ĐBSCL quá u ám. Liệu lần này nữa, tác phẩm lại đứng vững và trở nên nổi tiếng?
Lỡ hẹn ngày trao giải

          Ngày 20.2 vừa qua, tại Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật (LHVHNT) TP.Cần Thơ (đơn vị đăng cai cuộc thi thơ ĐBSCL 2009, được tổ chức 3 năm 1 lần), Ban tổ chức và Ban chung khảo đã công bố kết quả cuộc thi. Theo đó, "Trăng nghẹn" của nhà thơ Hoài Tường Phong đoạt giải nhất. Dự kiến lễ phát giải diễn ra vào dịp kỷ niệm Ngày thơ VN.
          Tuy nhiên, ngay sau đó có ý kiến cho rằng bức tranh trong bài thơ này là quá u ám, chẳng hạn như các câu thơ: "Xóm bên sông nhiều cô gái rời quê/Về thăm nhà xênh xang lụa là hàng hiệu/Vài căn nhà xây, đổi đời nhờ những đồng tiền báo hiếu/Khởi sắc một vùng quê sao nghe có chút bùi ngùi/Đồng bằng quê hương tôi nhiều cái nhất ngậm ngùi/Sản lượng lúa nhiều, vùng cá ba sa lớn nhất/Đầu tư văn hóa thấp và khó nghèo cũng nhất/Và cũng dẫn đầu, những cô gái lấy chồng xa".

           Theo một thành viên trong BTC, sau khi lắng nghe dư luận, những người có trách nhiệm đã xem xét và nhận thấy nội dung bài thơ không có gì nghiêm trọng, vẫn tổ chức trao giải theo kế hoạch, chỉ có điều tại lễ trao giải sẽ không diễn ngâm bài thơ "Trăng nghẹn". Thế nhưng, sau đó dư luận càng gay gắt, BTC đã phải đình lại lễ trao giải. Để rồi ngày 3.3, Ban Thường vụ Hội LHVHNT TP.Cần Thơ tổ chức cuộc họp mở rộng để xem xét lại vụ việc và thiên về ý kiến không trao giải nhất cho "Trăng nghẹn".
           Ngày 5.3, ông Phan Huy - Chủ tịch Hội LHVHNT TP.Cần Thơ, Trưởng BTC cuộc thi thơ ĐBSCL 2009 - cho biết, đến thời điểm này ông vẫn chưa ký quyết định rút giải nhất đối với "Trăng nghẹn". Ông thừa nhận Ban Thường vụ Hội LHVHNT TP.Cần Thơ có họp và đề xuất việc này, nhưng trưởng BTC mới là người có quyền quyết định cuối cùng.

           Trả lời câu hỏi liệu có sức ép nào đó hay không, ông Phan Huy khẳng định chưa, nhưng dư luận phản ánh thì phải lắng nghe. Còn tác giả bài "Trăng nghẹn" cho biết, ông đã được người có trách nhiệm mời gặp và vận động rút khỏi giải thưởng, với lý do "chưa nghiên cứu kỹ nên viết bài dự thi có vài điểm không phù hợp với tiêu chí cuộc thi". Tuy nhiên sau 4 lần gặp (trực tiếp hoặc qua điện thoại), tác giả vẫn giữ lập trường: "Kết quả chấm là của Ban giám khảo, quyền quyết định là của BTC, tác giả không có ý kiến".

          Trong khi đó, một thành viên trong Ban chung khảo cuộc thi cho biết, dù không được yêu cầu chính thức, nhưng có được gợi ý xem xét lại kết quả chấm thi. Thế nhưng, cả 3 thành viên trong Ban chung khảo đều bảo lưu kết quả của mình. Theo họ, bài "Trăng nghẹn" có chất lượng vượt trội so với các tác phẩm đoạt giải khác, cả 3 thành viên đều đánh giá cao. Nhà văn Khai Phong - Chủ tịch Hội Nhà văn TP.Cần Thơ, Phó BTC cuộc thi - cho biết, ông luôn tôn trọng sự thẩm định của Ban giám khảo, gồm những nhà thơ có uy tín. Ông hy vọng sẽ không có gì thay đổi, giải nhất sẽ được trao cho "Trăng nghẹn"."Cánh đồng bất tận" trong thơ?

          Trước đây, khi "Cánh đồng bất tận" của Nguyễn Ngọc Tư ra đời, cũng đã từng bị phản ứng gay gắt vì những gam màu tối trong bức tranh ĐBSCL. Người ta cho rằng tác phẩm đã "phóng đại cái xấu" ở ĐBSCL. Nhà thơ Lê Chí - thành viên Hội đồng Thơ thuộc Hội Nhà văn VN kiêm Trưởng liên chi hội Nhà văn VN khu vực ĐBSCL - cho rằng, những phản ứng với "Trăng nghẹn" hiện nay và "Cánh đồng bất tận" trước đây là do chúng ta có thói quen ngại nhìn vấn đề trái chiều".

            Ông nhận xét: Trăng nghẹn dẫu chỉ là lát cắt vùng đất này bằng nỗi đau sâu thẳm trong lòng, nhưng tiếc là lát cắt khá sâu và có phần nhấn mạnh, làm người đọc dễ hụt hẫng. Nhưng dù sao "Trăng nghẹn" cũng đem đến cho chúng ta những điều không dễ gì quên và thật đáng suy ngẫm".

----------------------------------------------
-Nguồn : Lao Động điện tử

TIN VĂN NGHỆ: DIỄM VÀ CUỘC GẶP SAU 50 NĂM Ở HUẾ

Sun, 14 Mar 2010 19:39:48 +0700

Tin văn nghệ

DIỄM VÀ CUỘC GẶP SAU 50 NĂM Ở HUẾ

TT - Sau gần 50 năm, Diễm trong ca khúc Diễm xưa của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã bất ngờ xuất hiện trong chương trình giao lưu tại Trung tâm Văn hóa Phật giáo Liễu Quán, Huế vào tối 12-3.
Buổi giao lưu đầy bất ngờ vì là quyết định trong thoáng chốc của GS.TS Thái Kim Lan - chớp thời cơ bà Ngô Vũ Bích Diễm ghé Huế theo đoàn Phật giáo làm từ thiện đến từ Los Angeles, California, Mỹ.
Có đến hơn 100 thân hữu của nhạc sĩ quá cố và công chúng Huế tập trung, và nói như nhà văn Bửu Ý, "nhiều người tới đây để nhìn mặt Bích Diễm xem có thật hay chỉ là huyền thoại...".
Ðêm giao lưu diễn ra trong không khí đầm ấm, thân mật, với những giọng ca đồng thời là những người mê nhạc Trịnh qua những cung trầm, cung bổng mượt mà, đầy chất thơ, chất triết lý với Ca dao mẹ, Ở trọ, Tiến thoái lưỡng nan, Ðể gió cuốn đi, và tất nhiên, với Diễm xưa như là chủ đề chính xuyên suốt.
Về "huyền thoại Diễm" trong bài hát Diễm xưa, "người xưa" tâm sự: "Trong bài này anh Trịnh Công Sơn viết về vẻ đẹp của Huế nhiều hơn là về... tôi. Tôi nghĩ vậy. Ðó là bóng dáng của Thành nội cổ kính, của dòng sông Hương xanh mát và huyền hoặc, là không khí lãng đãng của thơ, của nhạc".
"Nhiều người tò mò vì sao Diễm im lặng trong suốt mấy mươi năm?". "Vì tính tôi như vậy, không muốn ra trước công chúng. Tôi cũng không biết nói gì và không biết có ai cần gì ở mình hay không. Và cũng bởi vì bóng dáng to lớn của anh Trịnh Công Sơn đã đủ rồi!", "Diễm xưa" nói.
Và điều chờ đợi của tất cả mọi người trong đêm, đó là câu chuyện của Diễm: "Tôi là gái Bắc, theo cha vào Huế năm 1952, bố tôi là giáo sư Ngô Đốc Khánh, dạy tiếng Pháp ở Trường Quốc học. Tôi theo học lần lượt ở Trường Đồng Khánh, Quốc học, đến năm 1963 tôi vào học đại học ở Sài Gòn, sau đó sang định cư ở Mỹ. Nhà tôi ở số 46 đường Phan Chu Trinh (cũ), gần cầu Phủ Cam, là nơi gần anh Sơn ở (khu cư xá trên đường Nguyễn Trường Tộ - TP Huế). Lần đầu tôi gặp anh Sơn ngay tại nhà tôi. Anh đi theo anh Đinh Cường đến thăm Nguyễn Việt Hằng, một người bạn thân của tôi lúc đó đang ở lại nhà tôi để học hè. Sau đó thấy anh Sơn một mình quay trở lại. Anh viết nhạc và có tặng tôi mấy bài. Hồi đó còn trẻ lắm nên cũng biết lơ mơ vậy thôi... Sau này tôi mới biết thông qua hai người em của anh Sơn về câu chuyện nhánh dạ lan hương mà tôi tặng anh đã gây một chấn động mạnh nơi anh. Đó là một kỷ niệm thật đẹp, thật liêu trai...!".

* Nguồn : Tuổi Trẻ điện tử

NHÀ THƠ YẾN LAN VÀ NHỮNG CHUYẾN TÀU Tạp Bút Mang Viên Long

Sat, 13 Mar 2010 19:43:49 +0700

Nhà Thơ Yến Lan

NHÀ THƠ YẾN LAN VÀ

NHỮNG CHUYẾN TÀU

Tạp Bút MANG VIÊN LONG

Sân ga là nơi diễn ra của bao cảnh chia ly và sum họp. Đưa và đón. Hân hoan và u sầu. Sân ga và tiếng còi tàu là hai hình ảnh và âm thanh không rời nhau, đã để lại cho biết bao tâm hồn những khắc ghi sâu đậm trong suốt cuộc đời... Đối với người nghệ sĩ - hình ảnh sân ga thiếu vắng người yêu, hay tiếng còi tàu rúc lên trong chiều hôm sương giá, đã đem lại cho họ bao nỗi nhớ thương, cảm xúc để hoàn thành nên những tác phẩm văn học bất tuyệt. Nhà thơ Yến Lan (1916 - 1998) là một trong vài nhà thơ tiền chiến có nhiều cảm xúc dạt dào nhất, sâu lắng nhất, về "những chuyến tàu" đã qua, còn lại trong thơ ông...

Nhớ những năm ông còn sống, vì là người đồng hương, tôi có nhiều dịp được gần gũi, thăm viếng ông. Ông cũng thường kể lại cho tôi nghe những chuyến tàu vào Nam ra Bắc của ông trong thời tuổi trẻ. Với giọng sôi nổi, nồng nhiệt, ông kể, có lần, buổi chiều muốn ra đi, thư của bạn văn cả hai nơi Huế và Phan Thiết đều hẹn gặp, ông lên sân ga, hễ chuyến tàu nào đến trước là ông bước lên đi ngay, không chút phân vân. Vào Nam hay ra Bắc cũng tốt cả ! Những chuyến ra đi, những chuyến tàu của ông sao mà đẹp, mà êm ái đến thế ! Đó là những chuyến tàu tuổi trẻ của những thập niên 30 đến giữa thập niên 40, còn đọng lại :

...Những vần thơ ban đầu

Từ bóng cô hàng xóm

Đến tiếng vọng còi tàu

Không một lời hứa hẹn...

(Uống rượu với bạn đồng hương)

Hay ưu tư, thắm thiết hơn, khi "Tàu Ngang quê cũ" mà nhà thơ không tìm thấy mái ấm cho riêng mình: Đó là những tháng năm bơ vơ, cô độc ngay trên quê hương mình:

"Khói quyện đầu ô nửa xóm nhà,

Tàu dừng đổ khách, sắp rời ga

Đồng hương kẻ xuống, người ra đón

Mình suốt đời đi chửa tới nhà".

Trong 9 năm kháng chiến chống Pháp (1945 - 1954) nhà thơ đã là một trong những người đứng đầu trong hàng ngũ chống quân xâm lược Pháp trên mặt trận văn hóa ở địa phương. Và "Những bạn đẩy goòng" ghi lại hình ảnh một chuyến tàu thầm lặng, nhiều gian khó trong chiến tranh mà ông đã tham gia:

"...Goòng đi bật lửa đường ray

Quả tim bọc thép chở đầy quân lương

Xa xa đôi nếp nhà sàn

Dụi con mắt đỏ vẹt ngàn nhìn theo..."

Trong "Bữa cơm đợi tàu" viết ở Thanh Hóa tháng 9-1959, nhà thơ đã kể tiếp:

"Nhà giáo ngày xưa nay chuyên sáng tác

Xuôi ngược đường vui, túi xách bạc màu

Bỗng chiều nay lại đến đợi tàu

Căn quán nhỏ, sân ga đầu thị xã".

Cũng chỉ trong khoảnh khắc "Bữa cơm đợi tàu", tác giả đã ghi lại quang cảnh một sân ga bừng bừng sức sống, dồn dập niềm vui:

"Và rộn rịp từ đường thôn các ngả

Khách đến ngồi chật ních quanh tôi

Kẻ xới bát ăn, người ghé chén mời

Tay nải nhắc lên, ba lô đặt xuống

Cái nhìn khẽ lay đôi môi ngập ngừng

Vui đáy lòng dồn lên mỗi làn mi

Đời đang cần có những chuyến đi

Để chuyến trở về thêm nguồn vui mới..."

Sau ngày đất nước thống nhất, nhà thơ lại viết về bữa cơm đợi tàu ở một sân ga Bình Định quê nhà:

"Muốn dài mãi cảnh chiều nay chờ đợi

Giữa bóng người như chồi sáng, bóng râm

Bữa cơm đợi tàu qua mấy mươi năm

Nhai chậm rãi sao mà ngon đến thế!"

Năm 1975, nhà thơ đã trở lại quê nhà Bình Định, sống và làm việc ở đây, cho đến cuối đời (mất lúc 14 h 20 phút chiều ngày 8/10/1998) ông đã viết bài "Bình Định 1976" (trước đây đã viết Bình Định 1935 - Bình Định 1945) cũng luôn nhớ đến con tàu như nỗi ám ảnh không nguôi :

"...Trời Bình Định long lên mắt thức

Ta bước trong rạo rực nhạc trời ngân

Xe nối tiếp đoạn đường Nam - Bắc

Ga dồn toa đầu ngõ những nông trường..."

Quả thực những chuyến tàu đã đi qua đời ông, luôn để lại bao kỷ niệm đáng nhớ, và trong thơ ca của ông, cũng đã từng in đậm nét những chuyến đi :

...Xa xanh quá chẳng đèo cao núi thẳm

Phải chăng vì cơm áo, nợ riêng tây

Ơi Phan Thiết, Sông Cầu, Lăng Cô, Đà Nẵng

Đến một lần chi để mãi không khuây .

(Xa Xanh)

Nhà thơ đã vĩnh viễn xa những con tàu, nhưng tâm hồn ông vẫn theo mãi chúng ta, bước lên muôn ngàn con tàu quê hương đang ngày đêm nối liền Nam - Bắc.

(Nguyệt san Bình Định số 11-1999)

TRANG Ý KIẾN VỀ TÊN ĐƯỜNG Ở TX AN NHƠN...

Thu, 11 Mar 2010 12:23:02 +0700

Nhà Thơ Yến Lan Nhận Giải Thưởng Văn Học...

ĐÔI LỜI THƯ GỞI:

Trong những ngày qua, chúng tôi nhận liên tiếp thư
gởi nêu ý kiến về việc sẽ dùng tên danh nhân văn hóa
để đặt cho vài con dường mới ở Thị Trấn Bình Đinh-
sẽ là Thị Xã An Nhơn trong tương lại.Nhận thấy đây
là nguyện vọng/ ý kiến của Gia đình nhà thơ Yến Lan
và của người dân sinh trưởng ở An Nhơn-rất chân thật
và chính đáng. Xin được đưa lên trang nhà để mong
được quan tâm ...

MVL

Nhà Thơ Yến Lan

Thư của Anh Hoàng Can-cán bộ hưu trí quê An Nhơn
đang sống tại Tp Qui Nhơn...

Em MVLong thân quý!

Chào em ! gần nứa năm qua vì sữa nhà nên tạm nghĩ liên lạc với em ,mấy
lần về An nhơn vì thời gian ít không đến thăm em được.Nay qua thư
B.Thủy và một số ý về việc đặt tên đường của Thị xã An nhơn của các em
trong đêm Thơ Nguyên Tiêu. Anh thấy tỉnh huyện nhà không đánh giá
đúng mức về con người như nhà thơ YÊN LAN .Cả nước đều biết tiếng Y L
,huống hồ ở một huyện bé nhỏ nầy .Đối với Huyện An Nhơn, Ông là người
có công từ ngày xây dựng chính quyền non trẻ ,có công xây dưng phong
trào Thơ Mới cho Tỉnh nhà. ÔNG đã sống suốt cuộc đồi gian khổ và Chết
vẫn xin nằm lại trên mãnh đất QUÊ HƯƠNG ,Ông không tham địa vị ,không
tham nhà cao cửa rộng ở TỈNH .vẫn giữ là con người sống liêm khiết
thanh cao .Ông đã được bao giải thưởng Nhà Nước ban tặng.Vậy có ai
xứng đáng hơn Ông .được đật tên cho một con đường nơi quê hương Ong đã
sống .Không phải cứ rớt ở Huyện lại đưa về xã như việc tranh công
quyền ở địa phương .đừng làm việc ấy vối Tên Ông để lại tiếng xấu cho
địa phương.
Anh cảm ơn các Em đã quan tâm đến nhà thơ ,tạo dư luận cho địa
phương xem xét lại.đặt cho đúng vối tầm vóc của một con người với con
đường mang nhiều ý nghĩa. Anh mong rằng Em trao đỏi thêm với Huyện
,cùng các bạn yêu thơ tạo nên dư luận giúp cho nhà thơ YẾN LAN để tên
tuổi Ông được mãi mãi trường tồn trên đất QUÊ HƯƠNG .
Chào em ,chúc gia đình mạnh khỏe .

ANH H.C - thành phố Qui Nhơn ngày 11 ,3 .10

Thư của Lâm Bích Thủy-Trưởng nữ nhà thơ Yến Lan-
thay mặt Gia đình gởi các cơ quan chức năng xem xét.
Thư này đã được đăng tải trên trang Website VCV ( Văn hoc
& Nghệ Thuật) trong tuần qua...

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 8 tháng 3 năm 2010

Kính göûi: Ban Tuyên Văn Giáo Tỉnh Bình Định,

UBND Huyện An Nhơn

Phòng VH-TT-TT Huyện An Nhơn

Kính Thưa Quý Vị!

Được biết hiện nay Huyên An Nhơn có chủ trương đổi tên đương và đặt tên cho các con đường mới trong thị xã sắp được thành lập-có dành cho một số danh nhân văn hóa đã có công để đặt tên đường. Tôi được biết có tên nhà thơ Yên Lan nhưng sau khi xét duyệt và chốt lại thì tên ông bị gạt ra và chỉ đưa về xã!(!). Tôi không hiểu vì lý do gì?? Ông không đủ tiêu chuẩn để ghi nhớ trên một con dường nhỏ của cái thị xã nhỏ ở Quê Hương Ông sao? Không phải vì tôi là con gái của Cụ mà bức xúc về sự kiện đáng buồn này.! Thiết nghĩ, chỉ nhắc đến tên Ông là đã đủ rồi chứ đừng đưa ra để mà suy nghĩ với xét duyệt.(!) Cả đất Bình Định có bao nhiêu danh nhân văn hóa- và thực sự danh nhân gốc người Bình Định là bao nhiêu người?

Nói đi thì cũng nên nói lại: Bình Định có nhóm các nhà thơ nổi tiếng và họ đã thành danh trên đất Bình Định. Nếu biết nhận định khi xét một danh nhân nào ta hãy xem: Hàn Mac Tử mất năm 28 tuổi, quê chính Quãng Tri, chưa kịp tham gia cách mạng ngày nào. Chế Lan Viên, quê Quãng Trị, năm 1941 đã rời An Nhơn về quê và sau đó tập kết. Cụ Quách Tấn - Nha Trang . Còn Nhà thơ Yến Lan theo nà thơ Tế Hanh đã nhận định: " ... có ai làm thơ mà ở đó .chỉ có ông Yến Lan là sống chết vì quê hương.."- Thực vậy trong 9 năm KC- môt giáo viên của trường ĐHSP Qui Nhơn đã viết:

"Trong lúc một số nhà thơ khác ở trường phái thơ mới, khi Cách mạng lên đã chống lại cách mạng, không hợp tác hay trùm chăn đợi thời thế và viết "Ta nằm chính giữa cân trời đất" thì Yến Lan đã làm thơ về cái loa phát thanh, đã ca ngợi công ơn Đảng "Ơn này, ơn Đảng anh ơi/ Đẹp người sẽ đẹp lứa đôi vợ chồng".. Nhà thơ đã tuyên truyền hô hào nhân dân đi theo Cách mạng với nhiều sáng kiến độc đáo. Điều này bây giờ nói ra xem như một việc bình thường. Nhưng thời đó là rất quí- là một đóng góp rất lớn cho Cách mạng. Ai đã từng sống trong thời điểm lịch sử đó mới thấy nhà thơ Yến Lan là một nhà thơ chân chính, nhà thơ thuộc về cách mạng. Chính Chế Lan Viên cũng tự nhận về mình "đi xa nên về muộn".

Nếu có một tác giả nào sau này viết về lịch sử thơ ca Cách mạng của Việt Nam và tỉnh Bình Định thì phải thấy cho hết con người Yến Lan đã đóng góp như thế nào và đánh giá cho đúng cái tác dụng to lớn về những bài thơ Yến Lan đã viết khá hay trong những ngày đầu Cách mạng như "Bình Định 1947" Một bài thơ mà nội dung phục vụ Cách mạng kịp thời và về phương diện nghệ thuật ai cũng phải công nhận là một bài thơ rất hay.

Chính những bài thơ ông làm lúc này đã có tác động đến đội ngũ trí thức làm cho họ tin vào Cách mạng và theo Cách mạng triệt để"

Ngay như nhà thơ , bạn vong niên của Yến Lan - MQL cũng đã phản ứng kiểu đối xử bên trọng bên khinh của Bình Định đói với nhà thơ Yến Lan: Bức thư anh viết cho tôi có đoạn: "...Em kiến nghị họ đặt tên đường Yến Lan ở Qui Nhơn (Cũng như Chế Lan Viên...) Họ hơi thiên về Xuân Diệu..Hàn Mạc Tử) quá. Ở đây it người quá chứ không thì cũng T/C được một cuộc tọa đàm về thơ YL. Em nói với Lâm Huy Nhuận, với Nguyễn Hữu Thỉnh xem ở Hà Nội có thể làm gì, Qui Nhơn làm gì..."

Môt người yêu thơ YL nữa, viết:

" Cái mà thi sĩ để lai cho đời là "Bến My Lăng" là "Giếng loạn" là "Bình Định..." bất tử. Tôi đã say ánh trăng mờ ở xứ dừa quê thi sĩ, hồi học lớp 9 (1956), đã nghiền "Lại về tỉnh nhỏ", tôi nhớ mãi .." người đưa thư, áo vải tây vàng 2 vai đã vá" Thi sĩ không bằng Lý-Đổ nhưng kém chi Từ Không Thự, Trường Kế ngày xưa..

Ôi vinh quang thuộc về nhà thơ không phải là đao to, búa lớn, chỉ 4 từ "gió lén mơn râu" có thể sánh với "bạch vân thiên tải không du du" rồi

Biết lão thi sĩ đang ốm nặng ở đất quê nhà, từ đất Thăng Long thành - người học trò nhỏ đã yêu thơ của thi sĩ xin có lời thành tâm gửi vào xứ dừa Bình Định thăm hỏi thi sĩ, mong rằng lão thi sĩ vượt qua cơn hiểm nghèo, tâm hồn luôn là "màu xanh không nói nghĩa biệt ly"

Còn nhà thơ Quách Tấn đã viết:

"Riêng về tập thơ Yến Lan, tôi có nói với Quách Giao-con tôi, rằng tôi không bằng lòng: Chế Lan Viên mà giới thiệu Yến Lan như thế ấy thì lời giới thiệu của Hoài Thanh trong Thi nhân Việt Nam còn ý vị hơn. Sao không làm nổi bật cái hay của thơ Yến Lan thời "Bến My Lăng" thời Bình Định nằm xem xanh biếc của Trời buồn, thời "Kháng chiến chống xâm lăng Pháp Mỹ" Cái hay của ba thời kỳ khác nhau như thế nào, giống nhau ở chỗ nào. Chưa ai hiểu cái hay cái quí của thơ Yến Lan. Chế Lan Viên đủ thầm quyền để nói lên, sao không nói mà lại chỉ nói đến những kỷ niệm vụn vặt...

Cái hay cái đẹp cái kỳ trong thơ Yến Lan biết nhờ ai đưa ra cho kẻ hậu học, thấy rõ và thấy đúng để mà phân thưởng hay để mà làm gương. Không lẽ tác giả tự làm lấy!

Nhưng nghĩ lại không ngại gì. Tố Như tiền bối có câu:

Bất tri tam bách dư niên hậu

Thiên hạ hà nhân khốc Tố Như.

Nghĩa là

Sau ba trăm năm nữa trên trần thế

Biết sẽ là ai khóc Tố Như.

Nhưng chưa đầy trăm năm mà đã có không biết bao nhiêu người khóc Tố Như thì lo gì thơ Yến Lan sẽ không có người giải thích thấu đáo" (20/2/1990 QT)

Giá trị đích thực, vàng thau rõ ràng như vậy mà còn xét với duyệt chi nữa để người đời phải lên tiếng.? Để mọi người phải đau buồn? Yến Lan thật sự là một danh nhân văn hóa rất cần được trân trọng ở Bình Định, An Nhơn-Quê Hương của Ông-suốt đời Ông đã gắn bó và cống hiến!

Trên đây tôi chỉ nêu một vài nhận xét của giới VNS, còn của những người yêu quí và phục tài , đức của nhà thơ gốc Bình Định này rất nhiều tôi ko thể đưa lên hêt được.

Điều này lý giải cho việc nhà thơ YL có xứng đáng được tri ân hay không là ở kiến thức và nghĩa cử của người An Nhơn đối với nhà thơ.

Không phải vì là con mà tôi đấu tranh cho lẽ phải. Nếu chỉ là cái huyện bé nhỏ mà cũng chối bỏ, quên bẵng công lao của ông thì xin đừng đưa tên ông xuống xã làm gì cho thêm tội vong linh của người đã mất. Chúng tôi không thể chấp nhận một việc làm quá đỗi bạc tình, hời hợt và không vô tư-công bình như vậy!

Thay mặt toàn thể gia đình nhà thơ

Trưởng nữ,

Lâm Bích Thủy

TÂM LÝ TRỊ LIỆU Truyện Ngắn DINO BUZZATI ( Nhà Văn Ý )

Tue, 09 Mar 2010 20:04:12 +0700

Nhà Văn Dino Buzzati

          T Â M L Ý T R Ị   L I Ệ U


        Nguyên Tác :   L" OSPEDALE MALATO

       Của Nhà Văn Ý : DINO BUZZATI

       Chuyễn Ngữ : TRƯƠNG VĂN DÂN

Nhà văn Trương Văn Dân ( hàng sau/ bên phải)

Vừa đến bệnh viện Ophelia, ngày hôm sau tôi phải mổ tuyến mật, thì người gát dan liền dẫn tôi đến văn phòng của bác sĩ trực. Đó là một người đàn ông khoảng 40 tuổi, gầy ốm và có nước da hơi tái. Khi thấy tôi bước vào ông ta liền đứng dậy, vội rút chiếc hàn thử biểu đang đặt trong miệng mình. "Ông tha lỗi cho nhé! Tôi đang bị sốt đến 49 chín độ ". "Ông bị cúm à ? " "Ai mà biết..."

Mặc dù bị sốt hành nhưng ông bác sĩ cũng nhanh nhẹn dẫn tôi đến một căn phòng và khuyên tôi nên đi nghỉ. Sau đó có một cô ý tá rất xinh bước vào để chích cho tôi một mũi thuốc an thần. Chân cô ta đi khập khiễng. "Ông biết không" cô gái vừa nói vừa mỉm cười thật dễ thương "với ẩm độ của ngày hôm nay, thần kinh toạ hành hạ tôi quá sức..."

Sau một hồi lâu thì giáo sư Trizzi mới đến, ông ta là bác sĩ phẩu thuật cho tôi vào ngày hôm sau. Đó là một người trẻ trung, cường tráng và dễ mến. "Ông cho phép tôi được phép nói, nhé! Ông là một người may mắn. Bỡi vì, tôi tin chắc là hiện nay chẳng có ai biết nhiều hơn tôi về túi mật đâu. Thật là may cho ông !" vừa nói ông vừa cười thật to. " Sáng mai thì tôi sẽ làm việc với ông. Nhưng sang ngày mốt thì những bác sĩ khác sẽ làm. Với tôi. Ông hiểu ý tôi chứ ? Cái tuyến mật của tôi cũng tệ lắm! Vừa nói ông vừa làm điệu bộ như người ta đang vứt bỏ một vật gì. " Tệ lắm, xấu hơn của ông nhiều. Bỡi vì tuyến mật của ông thì chúng ta biết chính xác là nó bị gì. Còn trường hợp của tôi... này, tình trạng của tôi thì nên nói như thế nào nhỉ ? hơi rắc rối một chút, vì người ta biết cắt chỗ nào nhưng chả biết sẽ thấy gì trong đó" sau đó là một trận cười thật to nữa. " Vị thầy già Ripellini của tôi thường hay nhắc đến câu châm ngôn này, nó vẫn còn giá trị dù khoa học đã tiến bộ rất nhiều. Nhưng vừa nói xong, ông vội đặt một bàn tay, ấn nhẹ lên bao tử và nhăn mặt vì đau. " Ái da...ái... Tôi sợ rằng...xin lỗi ông cho tôi ngồi một tí nhé...cơn đau bất chợt, chỉ một lát thôi...ông đừng bận tâm... Nó chỉ đau vào buổi chiều thôi, còn buổi sáng thì tuyệt đối không bao giờ..."

Ông bác sĩ ngồi nán lại, thân mật tán chuyện và khi chào từ biệt ông nói :" À này, ông giám đốc, người xếp bệnh viện này có nói với tôi là ông ta rất muốn đến đây để thăm ông, nhưng rất tiếc là ông ta đã không thể đến được. Bỡi vì sáng nay...ông ta bị...à này..chưa thể nói là bị đột quỵ vì nhồi máu cơ tim nhưng ông cũng thừa biết là ......nằm ở nhà nghỉ ngơi và tịnh dưỡng là việc cần thiết cho các dạng tim mạch.

Bà y tá trưởng nhóm trực đêm đến trễ hơn một lát. Tôi để ý thấy bà ta liên tục đặt một bàn tay lên gò má bên phải. "Bà bị đau răng hả ?" tôi chỉ hỏi xã giao thế thôi. "Chán lắm ông ơi ! Tôi mừng cho ông không bị cơn đau quái ác này hành hạ. Nó làm cho người ta phát điên lên. Phát điên thất đấy, ông ạ. Cũng may là hôm nay tôi phải trực đêm, vì ngồi thức suốt đêm sẽ không có gì khó". Nói xong bà ta nhìn tôi, gượng cười.

Tôi lúng túng nhìn bà ta : " Xin lỗi bà , trong bệnh viện Ophelia này, tôi thấy hình như tất cả các nhân viên điều trị đều bị bệnh ?" Bà y tá vụt ngẩng đầu lên, kinh ngạc : " Đúng thế, ông không biết hay sao? Đâu phải ngẫu nhiên mà bệnh viện này là nơi chữa trị nổi tiếng nhất Châu Âu".

"Tôi vẫn chưa hiểu "

" Thế sao? Ông vẫn chưa hiểu thật à ? Tâm lý trị liệu. Tâm lý trị liệu. Nơi đây là trung tâm tâm lý trị liệu hiện đại nhất mà người ta có thể nghĩ đến. Mà này, xin lỗi ông, ông chưa từng bước vào một bệnh viện nào sao?"

"Thưa chưa !"

"Có lẽ vì vậy nên ông chưa hiểu. Điều gì xấu xa nhất trong một bệnh viện? Có phải là căn bệnh không? Thưa không. Điều xấu xa nhất trong bệnh viện chính là sự nhìn thấy tất cả những người khác không phải là người bệnh. Mỗi khi chiều đến, trong khi bệnh nhân bị đóng đinh trên giường bệnh, thì những bác sĩ, những y tá, các y công...vv..và vv... đang lao vào thành phố, kẻ về nhà, người đi xem hát, kẻ hẹn hò với tình nhân ; điều này làm cho người bệnh trầm uất và chán nản một cách kinh khủng, ông có biết là nó làm cho người bệnh cảm thấy mình như bị khiếm khuyết và ảnh hưởng một cách tai hại đến sự chữa lành cho họ không. Còn, ngược lại, khi một người đang hấp hối mà nhìn thấy tất cả những kẻ khác đã chết rồi, thì người ấy sẽ thấy mình là một đức vua. Và nơi đây, trong trung tâm chữa trị này, người ta đã thực hiện được phép lạ ấy. Ông thấy chưa, tất cả thân nhân và bạn bè của người bệnh đều không được phép bén mảng tới đây, ngõ hầu tránh cho họ sự so sánh đáng tiếc. Trong trung tâm này người ta chủ ý chọn lọc tất cả những người điều trị : bác sĩ, y tá, chuyên gia giải phẩu, trợ lý...toàn là những người bị bệnh rất nặng. Thế thì các bệnh nhân, nếu so sánh, sẽ thấy mình là những ông hoàng, những người còn may mắn. Nhưng có phải họ chỉ cảm thấy sảng khoái mà thôi đâu: Họ sẽ khỏi bệnh. Nhiều người đã trở nên khỏe mạnh mà chẳng cần uống một viên thuốc nào. Ngay cả những người bệnh mà trước khi bước vào đây, họ gần với cõi chết hơn là cõi sống."

TRƯƠNG VĂN DÂN ( chuyễn Ngữ)

NHẬT KÝ MỘT ĐỜI NGƯỜI Truyện Ngắn TRẦN MINH NGUYỆT

Mon, 08 Mar 2010 08:43:20 +0700

Truyện ngắn - Trần Minh Nguyệt

        Đám tang lặng lẽ từng bước dần theo con đường mòn quanh co đến nghĩa trang nằm ở giữa cánh đồng. Cỏ cây hai bên đường như đang bị thiêu đốt dưới cái nắng chói chang của mùa hè miền duyên hải đầy nắng và gió cát này. Gió bốc bụi mù lên trên không - mờ mịt, như cùng cảm thương cho số kiếp bạc mệnh của Nga- một nỗi đau trần thế, mà có lẽ là hành trang duy nhất cùng nàng đi vào cõi hư không?. Ninh- chồng nàng,nước mắt lăn dài trên khuôn mặt xám xanh,tiều tụy. Anh cảm thấy nỗi ân hận ngày một lớn dần ,đang giày vò ray rức trong lòng!, Ninh tự hỏi: "Sao em lại ra đi sớm vậy? Sao Nga không cho anh có cơ hội để bù đắp, có cơ hội trả lại cho em món nợ ân tình mà anh đã vay em quá nhiều.? " Nga ra đi để anh " Sống mà nhớ lấy", sống mà khắc khoải, cô đơn một đời sao? Nga ơi!" Tiếng gọi của Ninh-người chồng một thời bạc tinh- nấc nghẹn đau thương làm nhiều người đưa đám bật khóc.

            Ngày 15-2
        Thần may mắn, thần hạnh phúc vốn không công bằng với mọi người,có người trong cuộc đời dường như có ai đó rải thảm đợi sẳn bước chân. Còn có nhiều người sinh nhằm ngôi sao xấu, lao đao lận đận cả đời.Giống như kiếp trước họ làm nhiều điều ác mà không trả hết, kiếp này phải trả tiếp vậy. Mà tôi là người như vậy đấy.
Anh, chị của tôi ai cũng xinh xắn, dáng người thon thả,mặt mày thanh tú, mọi người ai cũng mến yêu. Còn tôi không hiểu mình giống ai mà người quê kệch,mặt mũi không xinh xắn lại trổ đầy tàn nhang, da ngăm đen cộng với khuôn mặt luôn đờ đẫn như ở một cõi nào vậy?.
        Ngày 20-6
        Anh, chị và cha mẹ ai cũng thương tôi, nhưng chỉ là ở nhà, ra đường, hoặc ở đám đông họ không dám thừa nhận tôi- họ cảm thấy xấu hổ vì vẻ bề ngoài của tôi.không thanh lịch Tôi hiểu và cảm thấy thật tủi thân, không ai thích chơi với tôi, tôi chỉ có một mình- tôi thật cô đơn. Tôi chỉ biết chơi đùa cùng cỏ cây, hoa lá quanh nhà thôi.
        Ngày 10-7
        Anh chị tôi đã xinh xắn lại học giỏi, thi năm đầu mà đã đậu vào trường Đại Học Y Dược TP HCM với số điểm cao, anh, chị đúng là niềm tự hào của gia đình, của dòng họ.Tôi đã vậy mà chỉ số thông minh lại thấp, nên phải thi lại 2 năm, giờ mới đậu trường Đại học Sư Phạm, tôi sẽ cố gắng học để không phụ lòng cha, mẹ, anh chị của tôi.
       Ngày 16-12
       Tôi bắt đầu cuộc sống tập thể đã được 5 tháng,cuộc sống quá lạ lẫm, quá khác lạ, nhưng tôi cũng đã dần quen rồi. Tôi đã làm bạn được với một số bạn gái trong phòng, trong trường. Còn bạn trai thì tôi không dám tiếp cận, vì tôi nhìn thấy ánh mắt của họ dành cho tôi không mấy thiện cảm, thân thiết! Hôm nay là thứ 7, khu kí túc xá vắng lặng,một số người về quê, một số người đi chơi với bạn bè, người yêu.Tôi chỉ có một mình, tôi buồn nên đắm chìm trong những giấc mơ ngọt ngào,mà ở đó có chàng hoàng tử mà tôi yêu, có ngôi nhà nhỏ xinh xắn với đầy hoa thơm, quả ngọt.
      Ngày 15-8
      Tôi tốt nghiệp loại khá,và ba tôi đã xin cho tôi về dạy ở Trường THPT Nam Dương này.Tôi yêu những học trò của mình, và cố gắng để trở thành một giáo viên mẫu mực trước học trò. Tôi có một vài bạn đồng nghiệp nhưng tôi vẫn không có một người tri âm nào,Tôi cảm thấy mình thật cô đơn. Ở khu tập thể nhìn ai cũng có đôi, có cặp phòng đầy ắp tiếng cười của trẻ nhỏ, tôi ước ao được như họ biết chừng nào. Tôi cảm thấy buồn, cảm thấy trái tim như nghẹt thở.
     Ngày 5-6
     Tôi đã hơn 35 tuổi mà vẫn phòng không lẻ bóng như thế này đây. Tôi không có người yêu, thậm chí chưa từng được nghe một lời tỏ tình, một lời đùa giỡn nào từ người khác phái. Tôi hàng ngày nén tình cảm của mình, vẫn cười nói, để giấu đi nỗi đau trần thế, nỗi đau của kiếp phù sinh.
      Ngày 14-10
      Ngày nay tôi rất vui. Anh Ninh ơi? Anh nói chuyện với em thật dịu dàng. Anh có biết gặp anh, em thích anh lắm không? Anh đẹp trai, là giáo viên dạy giỏi, sao lại thích một người vừa già, vừa xấu như em hả anh? Những lời anh tâm sự làm em cảm động lắm. Một người mà dám hi sinh hạnh phúc cá nhân của mình để nuôi 5 em nên người thì hẳn anh là người tốt bụng, và những lời anh nói với em hôm nay là thật lòng phải không anh?
      Ngày 4-2
      Em biết hôm nay mình làm anh khó xử trước bạn bè, nhưng ngoại hình của em là do tạo hóa chứ không phải do em anh ơi? Em sẽ tránh ra đường, tránh đám đông để anh không khó xử nữa. Anh có biết em yêu anh lắm không? Rất yêu.
      Ngày 5-6
      Em biết mình không sinh thêm được con. Trong nỗi bất hạnh, Ông Trời vẫn còn dành cho kẻ xấu số một niềm an ủi tưởng không bao giờ có? Nhờ có bé Misa mà em còn cảm thấy cuộc đời mình còn có chút ý nghĩa để tiếp tục sống anh à! . Misa là phần máu thịt anh dã gởi cho em-em vô cùng biết ơn anh! Em vừa già , vừa xấu -lại đau yếu hoài nên anh chán em mà đi suốt đêm không về? Anh lại thường nhậu say khướt và dùng những lời lẽ thật khó nghe, cay đắng mà nói với em Nhưng đó không phải là sự thật phải không anh? Anh vẫn yêu em đúng không? Em luôn tin vậy để gắng sống mà nuôi con anh ơi!
       Ngày 10-2
       Vậy là anh đã chở trả mẹ con em về nhà cha mẹ em như anh đã nói rồi !,Sáng nay em thu xếp đồ để đi mà em cứ muốn chết đi cho xong, sao em lại đau lòng như thế này hả anh? Giá mà bên em lúc này không có Misa-giọt máu của chúng ta thì em đã tự hủy hoại đời mình rồi!- Em biết cô ấy trẻ đẹp hơn em, nhưng có một điều em dám đoan chắc là cô ấy không yêu anh bằng em đâu? Anh Ninh ơi? Sao anh lại nỡ đối xử với mẹ con em như thế này hả anh? Ba em nói một câu khiến lòng em đau nhói. " Con ơi, lò than còn một đóm than, con ngồi con quạt, lò than sẽ hừng lên, nhưng lò than đã tắt rồi, càng quạt càng lạnh thôi con" Anh biết không? Dù anh đã dứt tình nhưng trái tim em, linh hồn em đã gởi cả cho anh rồi. Đời này, kiếp này em sẽ vẫn là vợ anh, dù anh có thừa nhận hay không?
       Ngày 6-7
       Em biết anh buồn lắm đúng không? Cô giáo sinh thực tập đã rời xa anh, để bay theo một mối tình mới. Hấp dẫn hơn. Giàu sang hơn. Em rất muốn đến bên anh, an ủi anh, nhưng em không dám làm điều đó. Anh ơi! hãy về bên em? Anh Ninh ơi?
       Ngày 16-8
       Em đau bụng kinh khủng nhưng em uống thuốc giảm đau mỗi ngày, Và hôm nay-giấy khám nghiệm đã kết luận em bị ung thư Đại tràng, và viêm gan nặng anh à. Em sẽ không vào Sài Gòn vì em muốn những ngày cuối cùng được sống bên anh, và được chết trong vòng tay anh. Em nghĩ chắc ba, mẹ em nói cho anh biết phải không? Anh về với em, và anh đối xử với em thật dịu dàng. Anh chìu em hết mực. Anh biết không? Anh ở trước mặt em mà em vẫn nhớ anh đến se thắt tim, anh có tin không?
       Ngày 5-10
       Anh Ninh ơi? Em biết em sắp rời xa anh mãi mãi rồi, Anh đừng buồn, đừng khóc vì em. Anh hãy tìm cho mình một bến khác, ở thế giới bên kia em sẽ cầu chúc anh được hạnh phúc.
Anh biết không? Anh là người đàn ông quan trọng nhất của cuộc đời em, anh đã cho em biết thế nào là tình yêu? Thế nào là nghĩa vợ chồng. Nếu có kiếp sau em cũng vẫn là vợ anh.

Ông Ninh đặt quyển nhật kí lên bàn thờ của Nga,Ông nói trong nước mắt.: " Nga ơi! Lúc anh nhận ra em là người vợ hiền thủy chung, son sắt của anh- người yêu anh hơn cả bản thân mình ,thì cũng là lúc anh mất em vĩnh viễn. Trời ơi!"
Tiếng niệm kinh từ chiếc máy nhỏ vang lên đều đều, Ông Ninh đưa tay sửa lại bài vị của vợ trên chiếc bàn thờ đặt giữa nhà đang nghi ngút trầm hương . Tấm ảnh Nga được phóng lớn, đôi mắt to đen-như mãi nhìn Ninh không chớp!
Tiếng nấc nghẹn ngào của Ninh bật lên:
-Nga ơi! Em hãy tha thứ cho anh! Anh sẽ mãi mãi là của em! Tình Yêu của chúng ta không có gì có thể thay thế! Bé Misa là em!

T R Ầ N M I N H N G U Y Ệ T